-
„Minerały. Piękne, zaskakujące i nieoczywiste” wystawa minerałów Marioli i Piotra Zając. Aktualności 2026
Tak wyglądały przygotowania do wystawy minerałów, którą od dziś możecie oglądać w publicznej bibliotece – filia nr 55 na osiedlu Teatralnym w Nowej Hucie. Na wystawie zaprezentowaliśmy część naszej kolekcji, starając się dobrać okazy tak, by jak najlepiej ująć piękno i różnorodność minerałów. Chcemy, by każda z osób odwiedzających bibliotekę zatrzymała wzrok na minerałach i zyskała przekonanie, że „kamień” znaczy coś więcej – geologia jest ciekawa! Ta niewielka wystawa to nie tylko próba promowania geologii, ale także wspierania lokalnej osiedlowej wspólnoty i budowanie u podstaw świadomości geologicznej. To właśnie w takich miejscach jak osiedlowe biblioteki często budowane są więzi między mieszkańcami. Też chcemy tam być…opowiadając o geologii! Wystawa minerałów Marioli…
-
SZKŁO. Twarda granica z minerałami
Szkło towarzyszy nam od dawna. Początkowo tworzone było jako ozdoba, jednak wraz z rozwojem zaczęto zmieniać jego zastosowanie. Dziś nie wyobrażamy sobie bez niego świata. Codziennie wyglądamy przez okno, które przepuszcza światło, jemy ze szklanych naczyń i prowadzimy pojazdy dzięki dobrej przejrzystości. Wykorzystujemy go również w przemyśle, sztuce, do tworzenia witraży i różnego rodzaju wyrobów. Słowem – korzystamy z niego bezustannie i chociaż często wyrażamy się o nim jak o krysztale, to z minerałami ma niewiele wspólnego. Głównie pomyłki tych, którzy dopatrują się w nim tworów natury zamiast rąk ludzkich. Szkło czy minerał? W celu ustalenia, jak odróżnić szkło od minerałów, należy zwrócić uwagę na jego budowę i właściwości fizyczne.…
-
Hałdy kopalni Orzeł Biały
Niedawno bardzo dużą popularnością cieszył się serial „Ołowiane dzieci”, obrazujący skutki działalności hutnictwa ołowiu w Hucie Szopienice. Skąd jednak huta metali nieżelaznych na kojarzonym głównie z węglem kamiennym Górnym Śląsku? Odpowiedzią jest wielowiekowe górnictwo kruszców. Złoże typu Missisipy Valley (MVT) Hutnictwo nie bez powodu rozwija się bardziej tam, gdzie znajdują się złoża węgla, a nie rud metali. W sercu Górnego Śląska ma jednak miejsce specyficzna sytuacja – niemal współwystępowanie rud cynku/ołowiu oraz węgla. Cynko- i ołowionośne dolomity znajdują się w rejonie Śląsko-Krakowskim, w północnym i wschodnim obrzeżeniu Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. W budujących monoklinę skałach węglanowych pochodzących z dewonu oraz triasu. Monoklina, wzdłuż strefy tektonicznej Kraków-Lubliniec, jest poprzecinana orogenicznymi nieciągłościami. Stanowiły…
-
Nomenklatura minerałów to istny… chaos.
Mineralogia to nauka starsza niż chemia, jednak bywa traktowana nieco „po macoszemu”. Tymczasem, tak jak chemia ma swoją komisję IUPAC, tak stowarzyszenie IMA (International Mineralogical Association) dokładnie i precyzyjnie podaje zasady nazewnictwa, a i systematyki. Zasady te uformowali Nickel i Mandarino, już w 1978 roku (a więc prawie 50 lat temu!). Najważniejsza z nich to zachowanie oryginalności pisowni rdzenia. Elementem nazw gatunkowych są niekiedy przyrostki (tzw. modyfikator Levinsona) – wprowadzone już w 1966 roku, następnie modyfikowane m.in. przez Passaglię i Gottardi’ego w 1973 i później Bayliss’a i Levinsona w 1988 r. Ba, istnieje nawet oficjalna lista skrótów nazw minerałów (Warr 2021). Jak widać, mineralogia to nauka żywa, zmieniająca się, a…
-
Wesołego Alleluja!
Drodzy czytelnicy REALGAR, niech ten czas Wielkanocy będzie dla Was pełen odpoczynku, radości i pięknych chwil spędzonych z rodziną. A jeśli tylko znajdziecie chwilę, by rodzinnie wyruszyć w teren na minerały, to pewnie będzie jeszcze piękniej! REALGAR życzy Wesołego Alleluja! Piotr Zając. Redaktor naczelny boga REALGAR wraz z Grupą REALGAR Z racji Świąt Wielkanocnych chciałbym złożyć Wam Drodzy Czytelnicy najserdeczniejsze życzenia, błogosławieństwa Bożego, wszystkiego co najlepsze i jak najszybszego zakończenia tego trudnego czasu pandemii. Obyśmy już niedługo mogli się spotkać w terenie czy na giełdach minerałów!
-
A może meteoryty? METEORYTY POLSKI I ŚWIATA – Polecana literatura
Miesiąc temu ukazała się książka „Meteoryty Polski i Świata” autorstwa dra Eligiusza Szełęga i Kazimierza Mazurka. Czas na krótką recenzję tej pozycji. Jest to z pewnością książka nieoczywista i nie tylko dlatego, że większość naszych (czyt. realgarowych) zainteresowań kręci się wokół ziemskich minerałów, a ta publikacja opisuje przybyszów z kosmosu. Wyróżnia się ona również tym, że w odróżnieniu od pozostałych opisywanych tu wydawnictw, nie jest to książka popularnonaukowa, lecz pozycja o rzadko spotykanej, dość niszowej tematyce. Meteoryty Polski i Świata – recenzja książki o meteorytach Pierwszego ze współautorów – dra Eligiusza Szełęga, chyba nikomu w środowisku mineralogicznym przedstawiać nie trzeba. Jest on autorem cenionych atlasów minerałów, które na stałe weszły…
-
MINERAŁY IRANU. Atak USA i Izraela w świetle zasobów naturalnych
W nocy z soboty na niedzielę z 28 lutego na 1 marca 2026 roku rozpoczął się atak Stanów Zjednoczonych i Izraela na Iran – kraj, którego zasoby naturalne od lat stanowią jeden z kluczowych czynników napięć geopolitycznych w regionie. Operacje wojskowe pod kryptonimami „Epicka Furia” i „Ryczący Lew” były skierowane w kluczowe węzły dowodzenia, co w efekcie miało przynieść regionowi wyzwolenie. Podczas gdy Izrael atakował cele strategiczne w Teheranie, w odwecie irańskie rakiety balistyczne uderzyły m.in. w amerykańską bazę w Bahrajnie, w Zatoce Perskiej. Sytuację zaostrzył fakt, że konflikt błyskawicznie rozszerzył się na kraje Zatoki Perskiej, a Iran ostrzelał m.in. Cypr oraz Dubaj w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Potwierdzona śmierć irańskiego…
-
Warszawski Targówek antymonem stoi. Historia pewnego antropogenu.
Ulica Zabraniecka w prawobrzeżnej części stołecznego miasta Warszawy. Jak setki podobnych warszawskich ulic; domy, sklepy, zakłady. Ogółem nic szczególnego, a już na pewno nie dla geologa czy kolekcjonera minerałów. Nic. Jeszcze biorąc na tapet samą dzielnicę Targówek, to chociaż przypominam sobie jak kilka lat temu na Cmentarzu Bródnowskim znaleziono całkiem ładne kryształy gipsu*, które z uwagi na miejsce znalezienia były pewnym zaskoczeniem. To chyba jednak tyle i na tym geologiczne ciekawostki się tutaj kończą. No chyba, że…na Zabranieckiej jest coś czego nie widać, do czasu gdy ktoś się tam nie wkopie. Czy pod ziemią znajduje się coś, co rozpali nasze emocje? Odkrycia mają to do siebie, że pojawiają się w…
-
Ostatni haviar Niżnych Tatr
Niżne Tatry, czyli równoległe do Tatr, położone nieco na południe pasmo górskie to fantastyczne miejsce na wędrówki. Podobnie jak Tatry, zbudowane są z paleozoicznego trzonu granitowego, gnejsowego. Skały te odsłaniają się głównie na grzbiecie, budując odporne na wietrzenie szczyty, m.in Chopok czy Dumbier. Trzon jest pokryty mezozoicznymi łupkami, kwarcytami, dolomitami, wapieniami. Tworzą one, analogicznie jak w Tatrach, jedną autochtoniczna serię wierchową oraz dwie płaszczowiny – kriżniańską oraz choczańską. Haviar. Ostatni górnik z Niżnych Tatr Szwendając się z dużym plecakiem po bezdrożach Niżnych Tatr, bez trudu można odnaleźć ślady średniowiecznego i bardziej nowożytnego górnictwa kruszcowego. Orogeniczne spękania batolitu granitowo-gnejsowego miejscami wypełniane są mineralizacją polimetaliczną. Na niewielką skalę eksploatowano tutaj złoto, antymon,…
-
Złote Jamy II. Odkrywki ametystu
W południowej części Szklarskiej Poręby znajduje się ciekawe stanowisko geologiczne o nazwie Złote Jamy II. Nie należy mylić ze Złotymi Jamami, bo jest to inna lokalizacja, choć różne źródła podają nieco odmienne informacje. W każdym razie chodzi o stanowisko znajdujące się na południe od Szklarskiej Poręby, niedaleko Muzeum Mineralogicznego pry ul. Kilińskiego 20. Jamy, złoto i Walończycy Nazwa lokalizacji wywodzi się prawdopodobnie od średniowiecznych poszukiwań złota i kamieni szlachetnych prowadzonych przez Walonów. Kim byli Walonowie i czym się zajmowali? Jest to temat dość obszerny ale najprościej rzecz biorąc byli to ludzie pochodzący z Belgii wyspecjalizowani w poszukiwaniu złota, srebra, kamieni szlachetnych oraz wielu innych surowców naturalnych. Wracając jednak do tematu,…
