INKLUZJE czyli o tym co w krysztale zamknięte

Inkluzje (inaczej wrostki) są to wszelkie ciała stałe, ciecze i gazy zamknięte wewnątrz minerału. Inkluzje mogą zostać uwięzione w przestrzeni krystalicznej w trakcie trwania krystalizacji, bądź dostają się do jej wnętrza już po jej ustaniu. Pojawienie się nieciągłości w minerale (spękań) umożliwia wniknięcie do jego wnętrza substancji.

Po lewej: Rutyl w kwarcu, po prawej: dumortieryt w kwarcu
Kolekcja i fotografia: B. Kajdas

Inkluzje mogą być zarówno dostrzegalne gołym okiem (widoczne makroskopowo), bądź bywają tak drobne, że odróżniamy je wyłącznie przy pomocy badań mikroskopowych. W takich przypadkach mogą mieć wyraźny wpływ na cechy minerału „gospodarza” (np. różowe zabarwienie w kwarcu różowym spowodowane przez mikrowłókna dididumortierytu). Przyjmuje się, że żaden surowiec powstały w naturalnych warunkach Czytaj dalej

Maficzne minerały

Notatka na marginesie

Minerały maficzne, minerały ciemne (eng. mafic minerals) – barwne bądź zabarwione minerały mające wpływ na ogólną barwę skały. Objętościowy udział minerałów ciemnych w skale pozwala na wyznaczenie tzw. wskaźnika barwy M’, będącego podstawą do nadawania niektórym skałom magmowym i metamorficznym przedrostków: mela- (ciemniejszy od typowej) i leuko- (jaśniejszy od typowej), np. meladioryt, leukogranit itd.

Dobrymi przykładami minerałów maficznych są:

  • amfibole
  • granaty
  • pirokseny
  • tytanit
  • miki
  • cyrkon
  • oliwiny
  • apatyt, itd.


Hornblendyt pochodzący z Lubachowa. Ultramaficzna skała magmowa (zbudowana niemal wyłącznie z minerałów maficznych – amfiboli szeregu hornblendy)

Ze względu na zawartość minerałów maficznych M’, zgodnie z ustaleniami Czytaj dalej

Minerały metamiktyczne

Notatka na marginesie

Minerały metamiktyczne (eng. metamict minerals) stanowią klasę minerałów amorficznych (bezpostaciowych) które początkowo były krystaliczne, a utraciły swoją strukturę krystaliczną na skutek uszkodzeń radiacyjnych z rozpadów promieniotwórczych. Degradacja struktury krystalicznej spowodowana jest obecnością w jej obrębie pierwiastków promieniotwórczych takich jak uran lub tor.

Dobrymi przykładami faz metamiktycznych są:

  • Allanit
  • Cyrkon
  • Gadolinit
  • Fergusonit
  • Rinkit 
  • Samarskit 
  • Toryt 
  • Tytanit 


Minerał metamiktyczny: Fergusonit-(Y). Skupienie wielkości ok. 8 mm. Okaz poch. z pegmatytu Skalnej Bramy w Szklarskiej Porębie (oś. Kasprowicza). Kol. Piotr Zając

Pomimo że początkowo minerały metamiktyczne posiadały formę krystaliczną, Czytaj dalej

Basen sedymentacyjny

Notatka na marginesie

Basen sedymentacyjny (eng. sedimentary basin) jest strukturalną depresją skorupy ziemskiej (zwykle o reliefie >1) stanowiącą dla geologów tzw. „podłoże ekonomiczne”. Jest miejscem intensywnej sedymentacji osadów – gromadzenia się luźnych utworów (utworzonych przez procesy wietrzenia i erozji) w wyniku transportu przez wodę płynącą, wiatr czy lodowiec. Nauka zajmująca się badaniem basenów sedymentacyjnych (procesy sedymentacyjne, budowa osadów, środowisko sedymentacji) to sedymentologia.

Baseny sedymentacyjne tworzą się na krawędziach i w obrębie płyt w wyniku tektoniki Czytaj dalej