Artykuły
-
MINERAŁY IRANU. Atak USA i Izraela w świetle zasobów naturalnych
W nocy z soboty na niedzielę z 28 lutego na 1 marca 2026 roku rozpoczął się atak Stanów Zjednoczonych i Izraela na Iran. Operacje wojskowe pod kryptonimami „Epicka Furia” i „Ryczący Lew” były skierowane w kluczowe węzły dowodzenia, co w efekcie miało przynieść regionowi wyzwolenie. Podczas gdy Izrael atakował cele strategiczne w Teheranie, w odwecie irańskie rakiety balistyczne uderzyły m.in. w amerykańską bazę w Bahrajnie, w Zatoce Perskiej. Sytuację zaostrzył fakt, że konflikt błyskawicznie rozszerzył się na kraje Zatoki Perskiej, a Iran ostrzelał m.in. Cypr oraz Dubaj w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Potwierdzona śmierć irańskiego przywódcy, ajatollaha Alego Chameneiego, wstrząsnęła teokratycznym reżimem w Iranie, a część obywateli, widząc możliwość rychłego wyzwolenia…
-
Warszawski Targówek antymonem stoi. Historia pewnego antropogenu.
Ulica Zabraniecka w prawobrzeżnej części stołecznego miasta Warszawy. Jak setki podobnych warszawskich ulic; domy, sklepy, zakłady. Ogółem nic szczególnego, a już na pewno nie dla geologa czy kolekcjonera minerałów. Nic. Jeszcze biorąc na tapet samą dzielnicę Targówek, to chociaż przypominam sobie jak kilka lat temu na Cmentarzu Bródnowskim znaleziono całkiem ładne kryształy gipsu*, które z uwagi na miejsce znalezienia były pewnym zaskoczeniem. To chyba jednak tyle i na tym geologiczne ciekawostki się tutaj kończą. No chyba, że…na Zabranieckiej jest coś czego nie widać, do czasu gdy ktoś się tam nie wkopie. Czy pod ziemią znajduje się coś, co rozpali nasze emocje? Odkrycia mają to do siebie, że pojawiają się w…
-
Minerały rozpuszczone w wodzie
Spoglądając o świcie z wieży widokowej na Eliaszówce (1023 m n.p.m.), możemy podziwiać, jak słońce, początkowo nieśmiało, oświetla lesiste szczyty ciągnących się po horyzont gór. Leniwie wyciąga je z mroków nocy – najpierw wierzchołki, pozostawiając na długo w ciemnościach czarne doliny potoków. Wschodni horyzont zmienia swój wygląd, od bladej, pomarańczowo-różowej poświaty za widnokręgiem, do głębokiego błękitu i nieprzebranej zieleni. To, w zależności od stałego miejsca zamieszkania względem biegnącej tu granicy polsko-słowackiej — Ľubovnianska vrchovina lub Beskid Sądecki, kraina słynąca z bogactwa wód mineralnych. Między Dunajcem a Kamienicą Można uogólnić budowę geologiczną regionu stwierdzeniem: fliszowa nuda. Jednak u stóp Radziejowej, Jaworzyny Krynickiej, Kicarza czy Huzarów można znaleźć echa kilku procesów geologicznych…
-
Jak zacząć zbierać minerały?
Każdy z nas już przywykł, że na facebookowych grupach pasjonatów geologii pojawiają się regularnie pytania: „Chcę zacząć zbierać minerały, od czego zacząć?”, „Jaki sprzęt jest potrzebny do zbierania minerałów?” lub „Gdzie szukać minerałów?”. Tego typu zapytań jest wiele. Tak wiele, jak różnych odpowiedzi. Zbieranie minerałów w Polsce to temat coraz bardziej popularny, a wraz z nadejściem wiosny liczba pytań wzrasta. Nic dziwnego, w internecie brakuje jednego spójnego tekstu, który zawierałby w sobie większość potrzebnych wyjaśnień. Niniejszy tekst jest próbą zebrania licznych przemyśleń dotyczących rozpoczynania przygody z kolekcjonowaniem minerałów. Niekoniecznie dla profesjonalistów – ci pewnie uśmiechną się pod nosem, czytając jego treść – ale dla początkujących. Dla nich te rady będą…
-
SALINA. Sól po rumuńsku
Pierwsze skojarzenia z Rumunią? Dracula, siedmiogrodzkie kościoły warowne, drewniane cerkwie Marmaroszu i Bukoviny, trasa Transfogaraska czy folkowa muzyka Sandu Ciorba? Dla mnie osobiście będzie to potężny, tysiąckilometrowy Łuk Karpat. Jakiś czas temu zachęcałem Was do podróży do czeskiej Ostrawy, gdzie można zobaczyć karbońskie pokłady węgla na powierzchni ziemi. Dziś zapraszam na wycieczkę nieco dalszą, ale równie „przyziemną”. Dziś chcę Wam skojarzyć Rumunię z solą. Czas polizać solne wzgórza. Rumunia nie wyróżnia się jako kraj o szczególnie bogatych zasobach ewaporatów. Zasoby bilansowe Rumunii to ok. 12 mld ton soli kamiennej, co przy rocznym wydobyciu 2 mln ton (2018 r), zaspokaja zasoby tego kraju na setki lat (dla porównania polskie zasoby to…
-
RZADKIE I NIEZBĘDNE. O zastosowaniach niektórych metali ziem rzadkich
Trzy literki kształtujące naszą rzeczywistości: REE – Metale ziem rzadkich są kluczowe w nowoczesnych technologiach. Większość ludzi nie zdaje sobie sprawy, jak często z nich korzystamy i jak wyglądałby bez nich nasz świat. Rozwój technologii z zastosowaniem REE, który rozpoczął się od lat 60 XX wieku, przyczynił się do zwiększenia efektywności, oraz poprawy jakości naszego życia. Od tego czasu metale ziem rzadkich stanowią motor w rozwoju społeczeństw i gospodarek państw. Można tutaj chociażby przytoczyć słowa Prezydenta Stanów Zjednoczonych Donalda Trumpa, który w ostatnich dniach odniósł się do surowców Ukrainy: Wniosek nasuwa się jeden. Kto nimi dysponuje, oraz ma kontrolę nad wydobyciem metali ziem rzadkich, ma władzę i dyktuje warunki. Metale…
-
MIEDZIANKA. Wieś, która jest, jakby jej nie było
Na pewno każdy kolekcjoner minerałów słyszał o niemieckim Kupferbergu k. Rudaw Janowickich na Dolnym Śląsku. Miedzianka, dawny ośrodek złóż rud miedzi, cynku, srebra i uranu do dziś fascynuje i budzi ogromne zainteresowanie wśród geologów, kolekcjonerów i poszukiwaczy minerałów. Liczne minerały kryją nie tylko piękno, ale również bogatą historię; opowiadają o minionych czasach i miejscu, które istnieje tak, jakby go nie było. Historia Kupferberg Historia nie wsi, a dawnego miasta sięga XIII wieku (chociaż niektóre źródła podają nawet XII wiek), kiedy to zostały odkryte, a później wydobywane tutaj rudy srebra. Wraz z rozwojem górnictwa, miasto zaczęło się rozwijać. Wybudowano wtedy nowe domy, karczmę, dwa kościoły, a w XV wieku został otwarty…
-
Niezbyt głębokie pokłady węgla
Kiedy zaczęło się wydobycie węgla na ziemiach polskich? Trudno o jednoznaczną odpowiedź. Czy historię górnictwa węglowego należy datować od 1627 roku, gdy to rozpoczęto wydobycie w Tenczynku? A może w 1543 roku, gdy Jan Giertaowski otrzymał w Rudzie (obecnie Śląskiej) przywilej górniczy i rozpoczął fedrowanie? A może, jak podają inne źródła, w 1540 roku, gdy głębiono już kopalnie? Czy jeszcze w XIV wieku, gdy wydzielono Góry Luszowskie jako osadę górniczą (obecnie część Trzebini)? Może pójdziemy o krok dalej i przyjmiemy, że wydobycie węgla rozpoczęło się jeszcze za Bolka II [3]? Najzgrabniej odpowiedzi na to pytanie udzielił J. Pierniarczyk w swojej „Historii górnictwa i hutnictwa na Górnym Śląsku” w 1933 roku:…
-
DUNABYL. Największa katastrofa ekologiczna w Dunaju i Cisie
Początek końca XX wieku w Europie zapisał się w historii kontynentu jako okres drugiej największej, po czarnobylskiej, katastrofy ekologicznej. W deszczową noc z 30 na 31 stycznia 2000 roku rozmokłe obwałowania zbiorników poflotacyjnych w północnorumuńskiej Baia Mare pękły zalewając toksycznymi ściekami niewielką rzeczkę Lapus przepływającą w bezpośredniej bliskości osadników. Chemikalia spłynęły następnie do Cisy oraz Dunaju, zatruwając obie rzeki bogatą paletą toksycznych związków i metali ciężkich. Geologiczne podłoże górnictwa Zarówno rzeźba terenu jak i geologia Rumunii jest definiowana przez Łuk Karpat. Te młode góry orogenezy alpejskiej oddzielają Siedmiogród od Wołoszczyzny oraz Mołdawii. Wschodnia część Łuku, o zbliżonym do południkowego przebiegu dzieli się na 3 zasadnicze części: wschodnią – o klasycznej,…
-
LIBIĄSKIE KAMIENIOŁOMY. Historia zapisana w skałach
Chociaż od ponad wieku Libiąż w województwie małopolskim kojarzony jest z górnictwem węglowym, to na terenie tego miasta również od ponad stu lat działa kamieniołom. Wydobywany w nim kamień to triasowy dolomit, wykorzystywany głównie w budownictwie jako elementy fasad, przy budowie dróg, nasypów kolejowych, oraz jako mączka dolomitowa w rolnictwie. Tekst Pawła Siudy Kiedy w dziewiętnastym wieku prowadzono przez Libiąż kolej łączącą Wiedeń z Krakowem i dalej ze Lwowem, z terenu obecnego kamieniołomu – kopalni dolomitu Libiąż pozyskiwano kamień. Wybudowano z niego nasyp na którym układano tor, oraz wszelkiego rodzaju mosty, przyczółki wiaduktów i przełazki na trasie torowiska. Od tego czasu niewiele się zmieniło i kamień dolomitowy z tego kamieniołomu…
