Artykuły
-
UZBORNIA I MUROWIANKA. Bocheńskie wspomnienie o gipsie
Dawno, dawno temu, kiedy byłem jeszcze dzieckiem… Nie, nie będę Wam streszczał mojego życiorysu, natomiast chciałem wspomnieć o pewnych miejscach z którymi miałem do czynienia jako dziecko i taki…dorastający małolat. Chodzi o miasto Bochnia i dwa miejsca z nim związane: wzgórze Uzbornia oraz Murowianka. Miejsca pełne gipsu i wspomnień. Tekst Mariusza Jodłowskiego Jakiś czas temu udało mi się po latach odwiedzić Bochnię w celu rozpoznania i ewentualnego ponownego pozyskania okazów. Obudziło to we mnie echa z dawnych czasów, kiedy to beztrosko plątałem się po obu tych miejscach, nie mając świadomości z czym mam do czynienia (a tym bardziej o minerałach tam występujących). Do tego jeszcze wrócę w dalszej części tekstu,…
-
Siarkowe piekło Gór Kelimeńskich
W południowej części rumuńskiego okręgu Suczawa rozpościerają się bardzo interesujące, choć niezbyt znane w Polsce góry. Daleko im do popularności jakimi cieszą się Góry Rodniańskie, Fogaraskie, Bucegi czy Marmaroskie. Są jednak niezwykle interesującą destynacją pod względem przyrodniczym, krajoznawczym a także – geologicznym. Mowa o Munţii Călimani. Góry Kelimeńskie Stanowią one część łańcucha wulkanicznego rozciągającego się po wewnętrznej stronie Karpat Wschodnich, w strefie kontaktu pomiędzy obniżeniami Siedmiogrodu i Panonii. Intensywna aktywność tektoniczna neogenu związana z orogenezą alpejską, doprowadziła do intensywnego wulkanizmu i w konsekwencji ogromnych nagromadzeń law bazaltowych i andezytowych, rozciągających się na długości 450 km (z czego 375 km na terytorium Rumunii). Cały obszar Gór Kelimeńskich pokrywały stratowulkany, stąd profil…
-
Poszukiwania minerałów na stepach środkowego Kazachstanu. Część 1 – na wschód od Karagandy
Kazachstan to niezwykły kraj. Byłem tam trzy razy w poszukiwaniu interesujących obiektów kolekcjonerskich. Piękny, ale nie każdemu się spodoba, z różnych powodów, o których dalej. Pierwszy raz byłem w Kazachstanie tranzytem, jeszcze jako doktorant AGH, jadąc pociągiem relacji Jekaterinburg-Biszkek w Kirgizji. Kraj ten zapamiętałem jako mało przyjazny, bardzo wielki i nudny – stepy, sucho, gorąco w lecie 40oC, problemy z wodą, korupcja, pijani Kazachowie, służby ochrony kolei, które bez tzw. „dodatkowej opłaty” potrafiły zabrać paszport i wysadzić w stepie obcokrajowców itp. wrażenia i sytuacje. Ale nie chcę nikogo straszyć. Z drugiej strony kraj ten przyciągnął mnie, stąd kolejne dwa wyjazdy w 2016 i 2017 roku. roku. Kraj wielki, z ciekawą…
-
ISLANDIA. Od wulkanów do minerałów
„Wycieczka do krainy ognia i lodu, Islandia” to chyba znane wszystkim, dość mocno oklepane już hasło biur podróży. Planując wymarzoną wycieczkę na Islandię nie sposób prędzej czy później się z nim nie zderzyć. Jest ono nie tylko popularne, ale również zawiera obraz tego, co najbardziej charakterystyczne dla Islandii. Dla nas, geologów, jest to jednak wyprawa o nieco innym wymiarze, bo Islandia to również (a może przede wszystkim) kraina w której rodzi się Ziemia. Natura sprawia, że możemy tam być naocznymi świadkami tych narodzin, poczuć bijący z jej wnętrza żar, oraz zapach siarkowych wyziewów, a także stanąć jednocześnie na dwóch płytach kontynentalnych. Taka wycieczka to oczywista gratka dla każdego pasjonata geologii…
-
HAŁDA SZARLOTA. „Śląski wulkan” minerałów
Tak mógłby wyglądać opis w jednej z tolkienowskich powieści, ale w rzeczywistości nie ma w nim zupełnie nic z bajek. Ta góra, a dokładniej hałda Szarlota skrywa skarby, którymi są liczne minerały wprawiające w zachwyt kolekcjonerów. Ta największa hałda w Europie po raz kolejny stała się naszym celem, lecz tym razem nie szukaliśmy pirytu czy skamieniałości, które znajdywaliśmy w skałach płonnych u podnóża zwałowiska. Za cel obraliśmy szczyt, gdzie występuje bogata mineralizacja wtórna – produkt działalności procesów ekshalacyjnych uruchomionych przez pożary węgla. Tekst Wojciecha Siernego i Piotra Zająca Początki Szarloty. Charlottegrube i największa hałda Choć wzniesienie od ponad wieku dominuje w krajobrazie Rydułtów, to dopiero w 2007 roku zyskało oficjalne…
-
Krótki esej o pięknie i gustach, czyli łup, szlif i miel kamienie!
Niedawna wycieczka ze znajomymi w teren dała mi powód do przemyśleń. Jadąc dość długo samochodem rozważaliśmy w pewnym momencie to, jak absurdalną może wydawać się niektórym nasza pasja. Ot, jechać do kamieniołomu i pozbierać kamienie, a potem zachwycać się nimi w domu. Nawet niekoniecznie jakimiś topowymi okazami. Pozwolę sobie na luźne przemyślenia w temacie piękna (które swoją drogą ma bogatą definicję zmieniającą się w ciągu wieków). Tekst Anny Andruchowicz Naszą, pasjonatów umiejętnością jest dostrzeżenie i nieraz wydobycie piękna zawartego w przyrodzie nieożywionej, jaką są minerały (i skamieniałości). Od tego bierze się fascynacja: od zapatrzenia się w ich urok. Okazy powszechne lub rzadko spotykane, z ciekawych lokalizacji, znalezione na polu lub…
-
PERŁY JANINY czyli o wyjątkowej kolekcji Pawła Siudy i libiąskich Skittlesach
Kopalnia Janina to działająca od 1907 roku kopalnia węgla kamiennego znajdująca się w Libiążu, w województwie małopolskim, we wschodniej części Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Jest to kopalnia o największych zasobach operatywnych węgla kamiennego w Polsce. Szacuje się ilość około 2,1 mld ton węgla w złożach, co przy obecnie zaplanowanym poziomie eksploatacji, aspektach ekonomicznych i skomplikowanej budowie geologicznej powinno pozwolić na funkcjonowanie zakładu jeszcze przez około 60-70 lat. Od roku 2014 zakład należał do spółki TAURON Wydobycie S.A., aż do jego przejęcia w przez Skarb Państwa pod koniec grudnia 2022 roku. Poniżej w tabeli zebraliśmy kilka podstawowych informacji o KWK Janina: Parametr Szczegóły Nazwa zakładu Zakład Górniczy Janina (KWK Janina) Lokalizacja Libiąż,…
-
REGULICE – co wulkanizm ma do ametystów i agatów?
Przedmiotem dzisiejszych rozważań będzie dawny, bo otwarty w 1908 roku, a zamknięty z rokiem 1974, kamieniołom permskiego melafiru znajdujący się w Regulicach, na południowych stokach wzniesienia Kamionka. Według danych przez przeszło 66 lat kamieniołom wyprodukował ponad 2 mln ton urobku, który głównie wykorzystywany był do utwardzania dróg oraz torów i przejazdów kolejowych. Urobek wydobywany był metodą strzałową. Regulice to niewielka miejscowość licząca sobie przeszło 2000 mieszkańców, położona w województwie małopolskim, w powiecie chrzanowskim, w gminie Alwernia. Jest ona oddalona na zachód od Krakowa o około 25 km. Oprócz typowych wulkanicznych geoform Regulice mają do zaoferowania wiele atrakcji przyjaznych dla rodzin. Niewątpliwie nie można w tym miejscu nie wspomnieć o wąskotorowej…
-
UHERCE MINERALNE – Czarne złoto na polskiej łące
Spójrzcie tylko na te słoiczki! Ropa, oto najprawdziwsza ropa naftowa, a ja zostaję ropnym baronem… no może z tym baronem to przesadziłem 🙂 Z chęcią za to opowiem skąd ją wziąłem, bo wiąże się to z bardzo ciekawa lokacją w Bieszczadach, gdzie ropa naftowa sama z siebie wypływa na powierzchnię. Tekst Tymona Kalbarczyka Wycieki naturalnych bitumenów na powierzchnię nie są szczególnie rzadkie. Niemal każdy słyszał o jeziorze asfaltowym w Trynidadzie czy wypływach asfaltu z ropą na brzegach morza martwego. Mało kto jednak wie, że ropne źródliska są dość częste również na terytorium naszego Kraju, a konkretniej w Karpatach fliszowych. Historia wydobycia ropy w Uhercach Mineralnych Zanim przedstawię zarys…
-
TYNIEC. Bogucianka, kalcyt i rakieta
W odległości około 12 km na południowy-zachód od centrum Krakowa, na prawym brzegu Wisły znajduje się dawna przyklasztorna wieś – Tyniec. Mieszkańcom ta część Krakowa (w latach 70tych Tyniec został włączony do miasta Kraków i stanowi część Dzielnicy VIII Dębniki) kojarzy się przede wszystkim z prawie tysiącletnim Opactwem benedyktynów będącym najstarszym z istniejących dziś klasztorów w Polsce. Mało kto poszukuje tutaj atrakcji poza klasztornymi murami, a jak się okazuje nawet geolodzy i miłośnicy minerałów znajdą tu coś dla siebie. Opactwo w Tyńcu Górnojurajskie wapienie Tyniec zlokalizowany jest w południowej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Dominującym elementem krajobrazu są tutaj wapienne wzgórza zrębowe (zrąb tektoniczny pocięty na mniejsze zręby przez drobne uskoki) powstałe…
