Wyprawy
-
Ostatni haviar Niżnych Tatr
Niżne Tatry, czyli równoległe do Tatr, położone nieco na południe pasmo górskie to fantastyczne miejsce na wędrówki. Podobnie jak Tatry, zbudowane są z paleozoicznego trzonu granitowego, gnejsowego. Skały te odsłaniają się głównie na grzbiecie, budując odporne na wietrzenie szczyty, m.in Chopok czy Dumbier. Trzon jest pokryty mezozoicznymi łupkami, kwarcytami, dolomitami, wapieniami. Tworzą one, analogicznie jak w Tatrach, jedną autochtoniczna serię wierchową oraz dwie płaszczowiny – kriżniańską oraz choczańską. Haviar. Ostatni górnik z Niżnych Tatr Szwendając się z dużym plecakiem po bezdrożach Niżnych Tatr, bez trudu można odnaleźć ślady średniowiecznego i bardziej nowożytnego górnictwa kruszcowego. Orogeniczne spękania batolitu granitowo-gnejsowego miejscami wypełniane są mineralizacją polimetaliczną. Na niewielką skalę eksploatowano tutaj złoto, antymon,…
-
Złote Jamy II. Odkrywki ametystu
W południowej części Szklarskiej Poręby znajduje się ciekawe stanowisko geologiczne o nazwie Złote Jamy II. Nie należy mylić ze Złotymi Jamami, bo jest to inna lokalizacja, choć różne źródła podają nieco odmienne informacje. W każdym razie chodzi o stanowisko znajdujące się na południe od Szklarskiej Poręby, niedaleko Muzeum Mineralogicznego pry ul. Kilińskiego 20. Jamy, złoto i Walończycy Nazwa lokalizacji wywodzi się prawdopodobnie od średniowiecznych poszukiwań złota i kamieni szlachetnych prowadzonych przez Walonów. Kim byli Walonowie i czym się zajmowali? Jest to temat dość obszerny ale najprościej rzecz biorąc byli to ludzie pochodzący z Belgii wyspecjalizowani w poszukiwaniu złota, srebra, kamieni szlachetnych oraz wielu innych surowców naturalnych. Wracając jednak do tematu,…
-
Wapienie białe jak kreda. Kopalnia Suchowola – kamieniołom Ptasznik. Kamienna Góra
W kwietniu bieżącego roku mieliśmy możliwość odwiedzenia kolejnej odkrywki zlokalizowanej w województwie świętokrzyskim. Kopalnia „Suchowola” koło Chmielnika, to zakład należący do założonej w 1951 r. Spółdzielni Pracy „Kopaliny Mineralne”. Kamieniołom przy ul. Ptasznik (czy Kamieniołom Ptasznik, bo taka nazwa też funkcjonuje) do dnia dzisiejszego eksploatuje kruszywa do betonu, do mieszanek bitumicznych, do robót hydrotechnicznych oraz kruszywa do mieszanek powierzchniowych. Dla potrzeb rolnictwa produkowane jest natomiast wapno nawozowe, niezawierające magnezu. Z przerobu skał wapiennych powstaje odmiana 04, z zawartością CaO powyżej 50%. Ptasznik, wapień i geologia romantyczna Jest czwartek, 7 rano. Słyszę dźwięk powiadomienia. Przyszła wiadomość na messenger. Piotr napisał: „Dostaliśmy pozwolenie na wejście. Jutro jedziemy w teren! Jednym z punktów…
-
SUCHY GROŃ. W drodze na Turbacz
Plan był taki: wyjść niebieskim szlakiem z Koninek na Turbacz. Po drodze Suchy Groń. Ja, trójka dzieciaków przedszkolaków i wujek. Plan na większą część dnia (lub cały) z pełnym prowiantem i tonami motywacji. Chciałem sprawdzić czy Turbacz lub chociaż Suchy Groń z dziećmi jest możliwy do zrealizowania. Na szlaku zaplanowałem liczne atrakcje, w tym przede wszystkim zwracanie uwagi na geologię i przyrodę. Żadnego szukania minerałów; wiadomo Gorczański Park Narodowy, po za tym, to nie ten typ wycieczki. Zmysłów jednak nie da się oszukać, a przecież, pod nogi zawsze warto spoglądać. W górach tym bardziej. Podejście na Suchy Groń Próba została podjęta. Z samego rana kierując się z Huciska, mijając Oberówkę…
-
Hałda Bartka w Lubiechowej
Dolny Śląsk nie bez powodu bywa nazywany stolicą polskiej mineralogii. Powszechnie wiadomo, że znajdują się tu liczne i słynne lokalizacje, a każdy kolekcjoner często spotyka się z okazami pochodzącymi z takich miejscowości jak chociażby Płóczki Górne, Szklary czy Lubiechowa. Ta ostatnia, znana z dość charakterystycznych agatów, kojarzona jest z dawnym kamieniołomem trachybazaltów, oznaczonym na mapach jako „Łomy w Lubiechowej”. Każdego roku, za sprawą licznych poszukiwań, dowiadujemy się o ładnych okazach, które udało się pozyskać ze skał wzniesienia Chmieleń (424 m n.p.m.). Ze względu na łatwą dostępność, kolekcjonerzy najczęściej szukają agatów wewnątrz dawnego wyrobiska, choć warto również zwrócić uwagę na materiał usypany na hałdach. Tak zwana „Hałda Bartka Łukawskiego w Lubiechowej”…
-
Borek Fałęcki w Krakowie. Gipsy przy ul. Armatury
Są takie miejsca, dzięki którym upewniamy się, że poszukiwań minerałów nie można ograniczać wyłącznie do znanych i od lat eksploatowanych lokalizacji. W lecie 2024 roku na skrzyżowaniu ul. Zakopiańskiej z ul. Armatury w Krakowie (dz. IX Łagiewniki-Borek Fałęcki) powstał wykop pod budowę budynku usługowego. Prowadzone prace odsłoniły mioceńskie iły, a co za tym idzie liczne żyły i wkładki gipsu. Krakowskie gipsy występują dość powszechnie, jednak każde ich odsłonięcie okraszone jest nutą ciekawości, czy przypadkiem nie trafiły się jakieś lepsze okazy. Krakowskie gipsy na południu miasta Gips (eng. Gypsum, ros. Гипс) to pospolity minerał z grupy siarczanów (bywa również skałą monomineralną), uwodniony siarczan wapnia o wzorze CaSO4 x 2H2O. Jest to…
-
Bystrzyca Górna. Odsłonięcie hornblendytu apatytowego
Bystrzyca Górna to wieś położona w północnym krańcu Gór Sowich, w odległości około 10 km na południe od Świdnicy. Prócz okolicznych atrakcji takich jak Jezioro Bystrzyckie czy zapora wodna, znajdują się tu również atrakcje geoturystyczne. Począwszy od Lubachowa obecne są skalne odsłonięcia, z których zdecydowanie to najciekawsze i warte opisania odsłonięcie hornblendytu znajduje się poniżej wiaduktu w Bystrzycy Górnej. Hornblendyt apatytowy Wychodnia zlokalizowana jest poniżej wiaduktu drogowego, w przekopie kolejowym w Bystrzycy Górnej. Występuje tutaj bardzo ciekawa skała – hornblendyt apatytowy. Hornblendyt to magmowa, głębinowa i ultrazasadowa skała, zbudowana w >90% obj. z hornblendy. Intensywnie czarna o strukturze średnio i gruboziarnistej, jawnokrystaliczna, w której po rozbiciu ukazują się kryształy hornblendy,…
-
CZARKOWY. Siarka o której nikt nie pamięta
Jeszcze zanim w kopalni Machów wydobyto pierwszą tonę siarki, przed II Wojną Światową, a jeszcze w okresie II i wcześniej I Rzeczpospolitej, znanych było kilka wystąpień siarki. Wśród nich na większą skalę eksploatację prowadzono w trzech: Swoszowicach, Posądzy i Czarkowach. Czarkowy to wieś zlokalizowana na zachodnim skraju Ponidzia, dawny ośrodek górniczy, gdzie wydobycie rozpoczęto najprawdopodobniej w 1795 roku, równo z trzecim rozbiorem polski. Od początku swojego istnienia podziemna kopalnia siarki nazywała się „Opatrzność Boża”, a jej historia to naprzemienne wzloty i upadki. Mimo tego w tych lepszych dla kopalni czasach, w XIX wieku wydobycie sięgało tutaj rocznej produkcji siarki rzędu 100–500 t. Dodatkowo dzięki zastosowaniu maszyny parowej do pomp odwadniających,…
-
Hałdy ŁZG w Łęczycy
Łęczyca, dawne królewskie miasto w województwie łódzkim, zlokalizowane około 50 km na północ od Łodzi. Z uwagi na występowanie w rejonie i eksploatację środkowojurajskich syderytów, Łęczyca od połowy XX wieku stanowiła zagłębie rud żelaza. W roku 1955 powołana została do życia podziemna kopalnia rud żelaza ŁZG „Łęczyckie Zakłady Górnicze”, z której ostały się hałdy oraz wieża szybowa odwiertu „Łęczyca I”. Jest ona do dziś dobrze widoczna przy wjeździe od strony Łodzi, pozostając jako relikt, a równocześnie symbol świetności zakładów, który na dobre wpisał się w krajobraz Łęczycy (co ciekawe z zawieszonym na wieży logiem Mercedes-Benz; szyb znajduje się na terenie salonu Mercedesa). Początkowo Łęczyckie Zakłady Górnicze stanowiły dwie osobne kopalnie…
-
KOPALNIA SOLI WIELICZKA. Odkrywając podziemny świat
Jest na naszej planecie wiele wspaniałych miejsc do odwiedzenia. Oczy skierowane na piaszczyste wydmy pustyni, zapierające dech w piersi łańcuchy górskie, piękne wybrzeża gdzie woda muska nie tylko stopy, ale i duszę człowieka. Warto jednak wśród tego wszystkiego spoglądnąć głębiej, do wnętrza ziemi. Czeka tam na człowieka zupełnie inny świat. Surowy, ciężki, czasami zabójczy. Dzięki rozwojowi udało nam się okiełznać również trudy schodzenia pod ziemię. Odkrywając to, co na co dzień ukryte dla oczu docieramy do perły schowanej tu, na naszej polskiej ziemi. Znanej od tysięcy lat, a zarazem nadal dla wielu nieodkrytej. Kopalnia soli Wieliczka. Tekst Tomasza Zyguły O początkach Kopalnia soli w Wieliczce, to nie tylko kolejny obiekt…
























